Astma

« nazad

Uvod

 

Astma je bolest kod koje se vazdušni putevi u plućima (bronhije) upale i oteknu. Bronhije su male cijevi koje prenose vazduh u i van vaših pluća. Ukoliko bolujete od astme, bronhije su osjetljivije nego što je to normalno te ih određene supstance ili aktivatori mogu nadražiti.

U uobičajene aktivatore spadaju grinje iz prašine, životinjsko krzno, polen, duvanski dim, hladan vazduh te plućne infekcije.

Kada su bronhije nadražene postaju uže, a mišići oko njih se stegnu, što pospješuje lučenje ljepljive sluzi. Ovo dovodi do otežanog disanja i izaziva šištanje i kašljanje te osjećaj pritiska i stiskanja u grudima.

Raspon i ozbiljnost simptoma astme varira od osobe do osobe i kreće se od umjerenog do teškog oblika astme.

Suženje disajnih puteva obično je reverzibilno, a može da se pojavi prirodnim putem ili kao nuspojava korštenja određenih lijekova.

S druge strane, kod osoba koje pate od hroničnih oblika astme zapaljenja koja bolest izaziva mogu dovesti do ozbiljnih i nepovratnih oštećenja disajnih puteva.

Ozbiljan nalet simptoma naziva se asmatični napad ili “akutno asmatsko pogoršanje”. Napadi astme opasni su po život i zahtijevaju bolničko liječenje.

Aktivatori

Astma kod odraslih ljudi rasprostranjenija je kod žena nego kod muškaraca. Uzroci astme nisu u potpunosti razjašnjeni, ali se smatra da predstavljaju kombinaciju genetičkih (nasljednih) faktora i faktora u vašoj okolini.

Ovo je bolest koja može da bude česta u porodici, pa je moguće naslijediti podložnost astmi, koja kasnije može biti aktivirana od strane raznih faktora u vašoj okolini.

Faktori uključuju izloženost zagađenom vazduhu, duvanskom dimu, ili faktorima koji su poznati kao često izazivači alergijskih reakcija kao što su polen ili životinjsko krzno.

Ne postoji lijek za astmu, ali postoje terapije kojima se stanje može kontrolisati. Terapije imaju dva osnovna cilja:

  • uklanjanje simptoma
  • prevencija ponovne pojave simptoma

Uspješna prevencija postiže se kombinacijom lijekova, životnih savjeta, te identifikacija i spreječavanje aktivatora koji izazivaju astmu.

Postoje i različiti oblici postojeće astme koji mogu biti pogoršani određenim aktivnostima:

  • Astma izazvana uslovima na poslu je oblik postojeće astme čije stanje je pogoršano prašinom ili isparenjima na poslu
  • Astma izazvana profesijom je stanje u kojem je oblik astme pogoršan izlaganjem određenim supstancama na poslu. Medicinske sestre na primjer oboljevaju od ovog oblika astme kao rezultat izloženosti latexu. Radnici u industriji prerade hrane mogu da obole kao rezultat šretjerane izloženosti brašnu.
  • Astma izazvana vježbom je oblik   postojeće astme izazvana pojačanom fizičkom aktivnošću. Ipak, kod većine ljudi ovo je često dokaz o loše kontrolisanoj astmi.

 

Simptomi

Simptomi astme mogu se javiti bez nekog posebnog razloga. Oni uključuju:

  • nedostatak vazduha (može vam se desiti da se borite da dođete do daha)
  • šištanje (pojava šištećeg zvuka dok dišete)
  • kašljanja, djelimično noću (ovo je češći simptom kod djece nego kod odraslih)

Ozbiljnost i trajanje simptoma su često različiti i nepredvidljivi, a ponekad su simptomi dosta izraženiji  noću ili ukoliko vježbate i fizički se naprežete.

Simptomi teških asmatičnih napada često se razvijaju sporo i treba im od šest do 48 sati da postanu ozbiljni.

Ukoliko patite od astme, trebate biti na oprezu na znake pogoršanja simptoma. Oni uključuju:

  • pad u rasponu vašeg izdisajnog protoka
  • ubrzan puls
  • pojačanje šištanja tokom disanja
  • osjećak uznemirenosti ili nemira

Ukoliko primjetite neki od ovih znakova nipošto ih nemojte ignorisati već se obratite svom doktoru.

Tipični simptomi teškog asmatičnog napada su:

  • naglo pogoršanje ranijih simptoma
  • disanje i razgovor postaju otežani
  • ubrzanje pulsa
  • usne i nokti postaju modri
  • zategnuće kože u predjelu prsa i vrata
  • osjećaj zapaljenja nozdrva tokom disanja

Neophopdno je odmah zatražiti medicinsku pomoć ukoliko vam se jave simptomi teškog astmatičnog napada.

 

Uzroci

Ne postoji ni jedan poznat pojedinačni uzrok astme, ali postoji nekoliko faktora koji mogu doprinjeti pojavi bolesti.

Ovi faktori uključuju genetsku predispoziciju, ishranu i okolinu. Poznati faktori rizika uključuju:

  • porodičnu istoriju astme, ili nekog alergijskog oboljenja (poznato kao atopijsko stanje) kao što su ekcem, groznice ili alergijski konjuktivitis (zapaljenje očiju)
  • razvoj nekog drugog atopijskog stanja
  • pojava bronhiolitisa tokom djetinjstva (plućna infekcija česta kod djece)
  • izloženost duvanskom dimu tokom djetinjstva, dijelom ukoliko vam je majka pušila tokom trudnoće
  • ukoliko ste rođeni prerano
  • ukoliko ste rođeni sa jako malom tjelesnom težinom

Aktivatori astme

Simptomi astme mogu biti aktivirani brojnim vanjskim faktorima među kojima su:

  • infekcije disajnih puteva i pluća (respiratorne infekcije). Ove infekcije uglavnom su izazvane virusima. Gljivice, bakterije ili paraziti takođe mogu izazvati respiratorne infekcije.
  • alergeni, kao što su polen, grinje iz prašine, životinjsko krzno i perje
  • vazdušni nadražaji kao što je duvanski dim, hemijska isparenja ili atmosferska zagađenja
  • lijekovi kao što je vrsta lijekova protiv bolova koja spada u grupu nesteroidnih antiinflamatornih lijekova od kojih su najpoznatiji aspirin i ibuprofen. Među aktivatore spadaju i vrste lijekova poznate kao beta blokeri, koji se koriste u liječenju visokog krvnog pritiska
  • emocionalni faktori, astma može biti aktivirana stresom ili smijanjem
  • hrana koja sadrži sulfite, sulfiti su prirodne supstance koe se javljaju u određenoj hrani i pićima. Ponekad se koriste i pri prezervaciji hrane. Među hranu i piće bogatu sulfitima spadaju pivo, vino, rakovi te mnoge vrste prerađene ili poluskuhane hrane.
  • vremenski uslovi kao što su hladan vazduh mogu aktivirati astmu

Šta se dešava tokom astmatičnog napada

Proces astmatičnog napada započinje kada neki faktor aktivira biološki proces koji se naziva zapaljenje. Zapaljenje je jedan od načina kojim se naš odbarmbeni istem (imunitet) bori protiv infekcija.

Ako vaše tijelo detektuje bilo kakav oblik infekcije u plućima započeće proces zapaljenja. Bijela krvna zrnca se šalju na mjesto infekcije da je unište i spriječe njeno širenje. Bijela krvna zrnca izazivaju oticanje vazdušnih puteva i lučenje sluzi.

Ako imate astmu, vaši vazdušni putevi su preosjetljivi na efekte zapaljenja. Ispušta se previše sluzi i vaši vazdušni putevi otiču više nego što je normalno.

Takođe, kao odgovor na zapaljenje, mišići koji okružuju vazdušne puteve počinju da se kotrakuju pritišćući i sužavajući sve više vaše disajne puteve.

Kombinacija ovih faktora čini disanje otežanim, te izaziva šištanje i kašljanje koji su povezani sa astmom. Ukoliko se ne liječi, ciklus simptoma se može pogoršati, a vaši disajni putevi mogu postati potpuno blokirani a disanje onemogućeno što može da dovede do smrti.

 

Dijagnoza

Doktor može da dijagnozira astmu pitajući vas za simptome, te pregledom grudi, pluća i disanja. Potrebne će mu biti i informacije o ranijim bolestima ili pojavi alergiojskih oboljenja u vašoj porodici.

Doktoru su potrebne i informacije koje se tiču nastanka simptoma, kao što su kada i gdje su se počeli javljati. Takođe mu je neophodno da zna i da li i koje lijekove koristite, detalji o vašem zanimanju i radnoj i životnoj sredini. Ove informacije pomažu mu da prepozna aktivatore vaše astme.

LJudi koji boluju od astme često nemaju znake oboljenja, osim ako ne doživljavaju asmatični napad. Razlog tome je što nivo začepljenosti disajnih puteva varira od osobe do osobe.

Simptomi koje doktor traži uključuju i šištanje tokom disanja (mada nedostatak šištanja ne isključuje bolest) te povećanu disajnu stopu (broj koliko puta udahnete i izdahnete tokom jedne minute).

Test nivoa izdisajnog protoka

Astma se može otkriti kro niz testova od kojih je najpopularniji test nivoa izdisajnog protoka. U ovom testiranju koristi se mali uređaj koji mjeri koliko vazduha možete da izdahnete iz pluća.

Nakon prvih rezultata doktor propisuje lijek koji je kratkoročno efikasan u liječenju astme. Poslije drugog testiranja, ukoliko su rezultati znatno viši nakon ranije propisane terapije onda se dijagnoza obično potvrdi.

Ponekad se pacijentima daje uređaj za mjerenje izdisaja, te mu se nalože redovna mjerenja i zapisivanje rezultata. Ovo je dobar način da se otkrije kako simptomi koji izazivaju vašu astmu reaguju u različitim okolnostima.

Ukoliko su simptomi drugačiji od uobičajenih (atipični su) ili dobijeate dodatne simptome od ranije otkrivenih propisuje se rendgen grudi. Ovo se radi kako bi se isključile druge plućne bolesti kao što su hronična opstruktivna bolest pluća (oboljenje slično astmi, ali obično izazvano pušenjem), bronhiekstazija ili rak pluća.

Astma izazvana vježbanjem

Doktor obično otkrije ovaj tip astme ispitivajući vas o detaljima vaših simptoma u relaciji sa vašim fizičkim aktivnostima i vježbanjem.

Uobičajeni simptomi uključuju kašalj (koji se javlja šest do 10 minuta nakon vježbanja) i pritisak u grudima (javlja se sat do dva nakon vježbanja)

Doktor će vas takođe pitati i o simptomima koji nisu povezani sa vježbanjem, kao što su kašalj tokom noći i poteškoće u disanju. Odgovori na ova pitanja isključuju da je ovaj oblik astme ustvari samo manifestacija klasične astme koja nije pravilno liječena.

Astma izazvana profesijom

Doktor može pretpostaviti da patite od astme izazvane profesijom ukoliko se pokaže da su vam simptomi manje izraženi danima kad ne radite ili kad ste na odmoru.

Ovaj oblik astme može biti dijagnoziran ukoliko radite u industriji koja spada u visokorizičnu grupu za oboljenje od astme. Neki od primjera ove grupe su:

  • industrija boja i lakova
  • pekari
  • medicinske sestre
  • hemijska industrija
  • rad sa životinjama
  • varioci
  • rad na preradi hrane
  • prerada drveta

Doktor vam može propisati i mjerenje nivoa izdisajnog protoka na poslu i van njega koje kasnije upoređuje. Takođe, rade se i testitanja kako bi se ustanovilo da li ste alergični na supstance koje pospješuju astmu izazvanu profesijom.

 

Tretman

Lični plan

Nakon što je dijagnoza ustanovljena, vaše liječenje počinje sa procjenom stanja, kojom se određuje ozbiljnost vaših simptoma na osnovu koje se određuje način liječenja.

Ovaj plan istražuje i potencijalne aktivatore astme. Na ovaj način određuje se na koji način će astma uticati na vaš svakodnevni život.

U sklopu procjene stanja tražiće se i da napraviti svoj lični plan na osnovu razgovora i konsultavcija sa doktorom. Plan će uključivati i informacije o vašim lijekovima za astmu.

Pokazaće vam se i kako da prepoznate kad vam se simptomi pogoršavaju i koje korake da poduzimate, a objasniće vam se i kako da reagujete u slučaju asmatičnog napada. Neophodno je i da zabilježite i aktivatore koji za koje mislite da aktiviraju vašu astmu.

Vaš lični plan doktor bi trebao da pregleda najmanje jednom godišnje ili češće ukoliko su simptomi ozbiljniji. U sklopu vašeg tretmana moguće je da dobijete aparat za mjerenje nivoa izdisaja kako bi nadgledali svoje simptome i pratili uticaj terapije na njih.

Medicinsko liječenje - stepenasti pristup

Liječenje astme vrši se takozvanim stepenastim pristupom, u kojem je ozbiljnost vaših simptoma rangirana od prvog do petog stepena, na osnovu čega se propisuje terapija. Ukoliko se vaši simptomi pogoršavaju ili popravljaju, moguće je da se pomjerite stepen gore ili dole u terapiji. Cilj je pronaći najniži stepen terapije koji kontroliše vašu bolest.

Liječenje podrazumijeva ublažavanje simptoma i prevenciju kako se ne bi ponovo javljali. Prevencija se vrši kroz terapiju lijekovima, ali ishrana i način života igraju veliku ulogu.

Prvi stepen - blaga povremena astma

Ukoliko su vaši simptomi blagi i povremeni propisaće vam se inhalator sa lijekom koji se zove kratko-djelujući beta2-agonist, koji ublažava vaše simptome. Djeluje opuštajući mišiće i smanjujući sluz oko vaših disajnih puteva.

Drugi stepen - redovna preventivna terapija

Ovaj stepen određuje se ukoliko su vaši simptomi češći nego kod prvog stepena. Obično se propisuje ukoliko:

  • pokazujete simptome astme češće od dva puta sedmično
  • budite se zbog simptoma najmanje jednom sedmično
  • ste imali asmatični napad u posljednje dvije godine
  • morate da koristite inhalator sa kratko-djelujućim beta2-agonistom više od dva puta sedmično

Ukoliko pokazujete simptome drugog stepena propisaće vam se lijek koji se zove inhalatorni kortikosteroidi. Obično se propisuje da uzimate dvije doze lijeka dnevno kako bi spriječili pojavu simptoma. Uz ovu terapiju treba da nastavite i uzimanje kratko-djelujućeg beta2-agonista.

Tačan princip djelovanja kortikosteroida nije u potpunosti jasan, ali se zna da utiču na smanjanje zapaljenja disajnih puteva i da sprječavaju asmatične napade.

Pušenje može da umanji efekat kortikosteroida, a sam lijek može da izazove gljivičnu infekciju u usnoj duplji, pa se preporučuje da redovno ispirate usta nakon upotrebe lijeka.

Stepen 3 - dodatna terapija

Ukoliko simptomi i dalje nisu pod kontrolom, propisaće vam se još jedan preventivni inhalator. On obično sadrži lijek koji se zove dugo-djelujući beta2-agonist. Djeluje na isti način kao i kratkoročni ali mu treba duže da počne djelovati i djeluje i do 12 sati. Kratko djelujući simptome otklanja na tri do 6 sati a počinje da djeluje u prvih pet minuta.

Ukoliko astma i dalje ne reaguje na terapiju, moguće je povećanje doza kortikosteroida i dugo-djelujućeg beta2-agonista.

Dugo-djelujući beta2-agonist koristite samo u kombinaciji sa kortikosteroidima i nikako sam. Istraživanja su pokazala da ukoliko se uzima sam povećava rizik od asmatičnog napada.

Stepen 4

Ako je liječenje astme i dalje neuspješno, količina kortikosteroida može se povećati na maksimalnu sigurnu dozu, a mogu se propisati i dodatni preventivni lijekovi. Neke od alternativa su:

  • antagonisti leukotrienskih receptora - oralni lijek (tableta) koji djeluje tako što blokira hemijske reakcije koje vode do zapaljenja disajnih puteva
  • teofilin - oralni lijek koji utiče na proširenje disajnih puteva opuštajući mišiće oko njih. Kod nekih osoba teofilin izaziva brojne nuspojave kao što su glavobolja, mučnina, nesanica, povraćanje iritacije želudca
  • sporo ispuštajuće beta2-agonist tablete - djeluju kao i dugo-djelujući beta2-agonist, ali su posebno dobre kod sprječavanja noćnih simptoma. 

Stepen 5 - konstantna ili česta upotreba oralnih steroida 

Posljednji stepen podrazumjeva upotrebu oralnih steroida, a neophodno je da vaše stanje nadgleda stručnjak za disajna oboljenja.

Dugotrajna upotreba oralnih steroida izaziva ozbiljne nuspojave, tako da će se oni koristiti samo ako su sve terapije isprobane, i svi aktivatori eliminisani koliko je to moguće.

Oralni steroidi nose određene rizike ukoliko se uzimaju više od tri mjeseca uzastopno, ili ako se koriste često (tri ili četiri terapije terapije steroida godišnje). Nuspojave mogu da uključuju:

  • osteoporozu (lomljive kosti)
  • visok krvni pritisak )hipertenzija)
  • diabetes
  • debljanje
  • katarakta i glaukom
  • stanjivanje kože
  • modrice oko očiju
  • slabljenje mišića

Kako bi smanjili rizike uzimanja oralnih steroida preporučuje se:

  • pravilna i zdrava ishrana bogata kalcijumom
  • održavanje tjelesne težine
  • prestanak pušenja
  • ne konzumirati više od preporučene dnevne količine alkohola (tri do četiri mjere za muškarce i dvije do tri za žene - jediunica je jednaka količini od pola krigle piva, čaša vina ili čašica žestokog alkohola)
  • redovna vježba

Preporučuju se i redovni pregledi kako bi se spriječila pojava osteoporoze, visokog krvnog pritiska ili dijabetesa.

Astma izazvana vježbom

Ukoliko astma izazvana vježbom nije ustvari znak loše kontrolisane klasične astme preporučiće vam se da:

  • koristite kratko-djelujući beta2-agonist 10-15 minuta prije vježbanja, i ponovo nakon dva sata produženog vježbanja, ili odmah po završetku
  • organizujete plan vježbanja tako da vršite kratkotrajne aktivnosti
  • vježbate u vlažnim prostorima kao što su bazeni
  • dišete kroz nos kako bi spriječili hiperventilaciju (jako brzo i duboko disanje)

Ukoliko terapija ne pokazuje rezultate i već uzimate inhalatorni kortikosteroid, moguće je da vam se propiše dodatni preventivni lijek, kao što je dugo-djelujući beta2-agonist ili  - antagonist leukotrienskih receptora. Ukoliko ne reagujete na terapiju uputiće vas na specijalistu za respiratorne bolesti.

Astma izazvana zanimanjem

U slučaju da je vaša astma izazvana zanimanjem bićete upućeni kod specijaliste za disajne bolesti kako bi potrvrdio dijagnozu. Ponekad je moguće da na radnom mjestu zamijenite ili uklonite supstancu koja aktivira vašu astmu.

Ukoliko ne možete neophodno je da se što prije premjestite na drugu radnu poziciju, a idealno je da to učiniti tokom 12 mjeseci nakon što vam se otkriju simptomi.

Astma i trudnoća

Zbog raznih promjena koje se dešavaju u organizmu tokom trudnoće, mnoge žene osjete promjene u simptomima astme. Istraživanja pokazuju da trećina žena osjeti poboljšanje, jedna trećina pogoršanje, a jedna trećina zadrži identične simptome.

Najozbiljniji simptomi astme kod trudnica javljaju se u periodu od 24. do 36 sedmice trudnoće. Simptomi značajno opadaju tokom posljednjeg mjeseca trudnoće. Samo 10 odsto žena osjeti simptome astme tokom porođaja, a oni se mogu kontrolisati lijekovima.

Trudnicama se preporučuje da astmu kontrolišu na isti način kao i prije trudnoće. Lijekovi koji se koriste nisu opasni tokom trudnoće ni kasnije tokom perioda dojenja. Iznimka je antagonist leukotrienskih receptora, a iako ne postoje istraživanja koja potvrđuju da je opasan za bebu tokom trudnoće ili dojenja, nema ni dokaza o njegovoj sigurnosti.

Ukoliko već uzimate antagonist leukotrienskih receptora, doktor  će najvjerovatnije nastaviti sa terapijom i tokom trudnoće jer je rizik od nekontrolisane astme daleko opasniji za vas i bebu nego nuspojave lijeka.

Pušenje tokom trudnoće opasno je i za vas i vašu bebu, jer pojačava mogućnosz ozbiljnog asmatičnog napada, koji može da dovede do opasnih posljedica kao što su, prerani porođaj, mala kilaža bebe pa čak i smrt vašeg djeteta. Pušenje tokom trudnoće povećava mogućnost da i veše dijete oboli od astme.

Asmatični napad

Kao dio vaše terapije i tokom procesa stvaranja vašeg ličnog plana liječenja doktor će vas uputiti kako da prepoznate prve simptome asmatičnog napada, te kako odreagovati i kada tražiti stručnu medicinsku pomoć.

Liječenje tokom napada obično podrazumijeva uzimanje pojačane doze lijeka koji vam je ranije propisan. Ukoliko se simptomi zadrže ili pogoršaju potrebno je bolničko liječenje. Ukoliko dođete u bolnicu doktor će vam dati kombinaciju kiseonika, beta2-agonista i oralnih steroida kako bi se astma stavila pod kontrolu.

Vaš lični plan liječenja nakon toga mora da se revidira, kako bi se razlozi napada identifikovali, te njihova pojava u budućnosti spriječila.

Alternativne terapije

Postoji nekoliko alternativnih terapija za liječenje astme. Neke od njih su:

  • tradicionalna kineska medicina
  • akupunktura
  • ionizatori (uređaj koji koristi struju da ionizuje molekule vazduha)
  • Aleksandrova tehnika (trening osmišljen da izmejni način na koji pokrećete tijelo)
  • homeopatija
  • vježbe disanja koje uključuju jogu i Butejkov model (tehnika koja uključuje plitko disanje)
  • dijetetski suplimenti

Nema dokaza da bilo koja od ovih metoda daje rezultate u liječenju od astme

 

Komplikacije

Kvalitet života

Loše kontrolisana astma može imati brojne posljedice na vaš kvalitet života. Neke od njih su:

  • umor
  • loši rezultati ili izostanak sa posla
  • kolaps dijela ili kompletnog plućnog krila
  • respiratorna insuficijencija (stanje u kojem nivo kiseonika u krvi postaje opasno nizak, ili nivo ugljen dioksida postaje opasno visok)
  • status asmatikus (opasni asmatični napadi koji ne reaguju na liječenje)

Sve ove komplikacije su opasne po život  i zatijevaju medicinske terapije.

 

Prevencija

Pušenje

Ako ste pušač, i imate astmu neophodne je da prestanete pušiti. To će znatno umanjiti ozbiljnost i učestalost simptoma. Takođe, pušenje može da smanji efekat lijekova koji su vam propisani.

Ukoliko ne pušite a imate astmu preporučuje se da izbjegavate izloženost duhanskom dimu.

Vakcinacija

Zbog povećanog rizika od komplikacija, osobama koji boluju od teških oblika astme preporučuje se da se vakcinišu protiv gripe i pneumokoka (bakterija koja izaziva upalu pluća, meningitis, i krvne infekcije)

Izbjegavajte aktivatore

Neophodno je da identifikujete aktivatore astme kad god je to moguće. Neke od njih, kao što su zagađen vazduh, viralne bolesti ili vremenske prilike, teško je izbjegavati. S druge strane, postoje aktivatori koji možete izbjegavati, kao što su grinje iz prašine, gljivične spore ili životinjsko krzno.

Težina, ishrana i vježba

Održavanje zdrave i propisane tjelesne težine omogućava efektniju kontrolu astme. Kluč za održavanje zdrave tjelesne težine je u pravilnoj ishrani i redovnoj vježbi.

Preporučuje se nemasna ishrana bogata vlaknima koja uključuje što veći dnevni unos voća i povrća.

Za većinu ljudi preporučuje se oko 30 minuta vježbe dnevno, pet dana sedmično. Vježbe trebaju biti takve da vaše srce počne da radi energičnije nego inače, što se manifestuje time što ćete biti zadihani nakon vježbanja. U ovakvu vrstu vježbanja spadaju duže šetnje ili kraće šetnje uz brdo.

Ako je vaša astma kontrolisana na pravi način, umjerena vježba ne bi trebala da vam izaziva probleme. U svakom slučaju obavezno javite doktoru ukoliko vam se javljaju simptomi astme tokom ili poslije vježbanja.

Opšte zdravlje

Uz faktore koji su objašnjeni u dijelu o uzrocima postoji nekoliko oboljenja koja mogu da pogoršaju stanje, kao što su rinitis i sinusitis. Ukoliko dobijete simptome koji su karakteristični za ova oboljenja odmah ih javite svom doktoru. Liječenje ovih bolesti možda neće poboljšati stanje astme, ali će spriječiti da se ono pogorša.