Kratkovidnost (miopija)

« nazad

Uvod

 

Kratkovidnosti (miopija)  predstavlja poremećaj lomljenja svjetlosnih zraka u oku, koji uzrokuje da pacijent udaljenije objekte vide nejasno (zamagljeno), dok su  objekti u neposrednoj blizini oka još uvijek  jasno vidljivi.

Razlog tome je što svjetlosne zrake  padaju u fokus ispred mrežnice oka (unutar   stražnjeg dijela oka), a ne direktno na mrežnicu i proizvode  sliku ispred mrežnice, umjesto na mrežnici,  kako je to kod normalnog oka.

Očna jabučica kod kratkovidnih osoba  je preduga ili je rožnica( providni  kružni prednji dio  oka) preizbočena. Rezultat je neusklađenost  između dužine oka i njegove fokusne moći.

Stepen kratkovidnosti se mjeri u dioptrijama (D) i određuje se zavisno o fokusnoj  jačini  leća:

  • blagi stupanj miopije je između -0.5D i -3.0D
  • srednji stupanj miopije je između -3.0D i -6.0D
  • visok stupanj miopije je -6.0D i više

Kako se liječi?

Miopija se obično može korigovati nošenjem naočala ili kontaktnih  leća. Hirurška metoda za korekciju kratkovidnosti  je dostupna pacijentima,  iako  većina ljudi plaća  ovaj zahvat u  privatnim oftalmološkim poliklinikama. 

 

Simptomi

Glavni simptom  kratkovidnosti  (myopia) je da pacijent  udaljene objekte vidi  zamagljeno, dok su objekti u neposrednoj  blizini oka još uvijek  jasno vidljivi. Ostali simptomi kratkovidnosti mogu biti  glavobolja i umorne (teške) oči.

Kada se kratkovidnost  obično pojavljuje?

Kratkovidnost se obično javlja u doba  puberteta, ali se može pojaviti  u bilo kojoj životnoj dobi, od  ranog djetinjstva do 25 godina starosti.

Obično, stepen kratkovidnosti  raste s godinama, jer  očna jabučica raste kako se dijete razvija. U većini slučajeva, inteziviranje kratkovidost se zaustavlja, kada  osoba prestane rasti.

Kod starijih ljudi, početak kratkovidnosti može biti najraniji pokazatelj da počinje da se formira katarakta (zamućenje  leće).

Pojedina  djeca kod kojih se  razvije kratkovidnost, ne mogu odmah u početku uvidjeti  da je njihov vid oslabio. Oni mogu čitati knjige I raditi na blizinu, ali mogu ustanoviti de im je teško vidjeti udaljne predmete, kao što je školska table. Često, oni smatraju da je to "normalno" i ne govore  nikome o tome.

Roditelji bi trebali odvesti  svoju  djecu na očni pregled kod ljekara oftalmologa.

Teška kratkovidnost

Kratkovidnost (myopia)  koja počinje u ranom djetinjstvu,  često se pogoršava u zreloj dobi i može postati vrlo teška. Izuzetno jaka miopija ili kratkovidnost visokog stepena,  može stvoriti probleme kasnije u životu, jer je povezana s promjenama u stražnjem dijelu oka.

Postoji  rizik od slabljenja vida, koji može biti težak u nekim slučajevima,  jer  povećana očna jabučica  rasteže retinu i tako je oštećuje. 

 

Uzroci

U nekim porodicama postoji skolnost prema kratkovidnosti, premda se vjeruje da više  kombinovanih faktora uzokuje kratkovidnost.

Smatra se da su genetsko naslijeđe osobe i sredina u kojoj odrasta, povezani s razvojem kratkovidnosti. Zamagljen vid takođe može biti simptom drugih zdravstvenih problema.

Genetski faktor

Djeca imaju oko 30 odsto  šanse za razvoj kratkovidnosti, ako je jedan od roditelja kratkovidan, a 55 odsto  šanse, ako su oba roditelja kratkovidna.

Faktori okoline

Ljudi koji provode mnogo vremena čitajući, radeći na kompjuteru ili rade druge poslove u kojima naprežu vid, mogu razviti privremenu kratkovidnost (gdje se vidna oštrina  vraća nakon odmaranja očiju).

Takođe, veća je vjerovatnoća da će se kod njih  razviti trajna kratkovidnost. Kod pojedinih  ljudi može se razviti  "noćna kratkovidnost" - zamagljena vidna  udaljenost, koja se javlja samo noću. To se javlja zato  što slabija noćna  svjetlost utiče na oči tako da na vještački način povećava  kratkovidnost, pa  mali stepen kratkovidnosti postaje znatniji  noću.

Geni

Geni sadrže informacije koje naslijeđujete od vaših roditelja, kao što su boja očiju ili boja kose, pa i kratkovidnost.  Ove informacije  se prenose putem  hromozoma.

Stanja koja uzrokuju zamagljen vid

  • Zamagljen vid kod osoba s dijabetesom može biti znak dijabetičke retinopatije (oštećenja malih krvnih žila koje hrane retinu).
  • Kratkovidnost može biti znak razvoja katarakte (pojave zamućenja očne leće)

 

 

Dijagnoza

Optičar  i ljekar  oftalmolog  obično mogu dijagnostikovati kratkovidnost kod neke osobe  nakon  testa vida. Pri tome će optičar ili oftalmolog  koristiti slova ili šeme simbola za određivanje nivoa vida i vidjeti da li se određenim lećama može korigovati  kratkovidnost  na normalan vid.

Kad su u pitanju djeca, roditelji bi trebali odvesti  svoju djecu na test vida  kod  ljekara oftalmologa. Vid kod djece bi se trebao testirati najmanje svake dvije godine.

Besplatni očni testovi

 Na besplatne očne testove  kod ljekara oftalmologa imaju pravo :

  • djeca do 18 godina
  • studenti do 26 godina
  • osobe starije od  60 ili više godina
  • pacijenti s  dijagnozom dijabetesa i glaukoma

Važnost očnih testova/pregleda

Odlaskom na redovite očne preglede osim što kontrolište jasnoću vašeg vida, moguće je  otkriti određena zdravstvene stanja u njihovim ranim fazama, kao npr.glaukom.  testovi takođe  mogu otkriti određene postojeće zdravstvene poremećaje još u  ranim fazama, kao što je glaukom.

Uobičajeno  biste trebali raditi očne  preglede svake dvije godine. Ali to može varirati zavisno o individualnim okolnostima. Razgovarajte sa svojim ljekarom oftalmologom, koliko često biste trebali dolaziti  na provjeru vida.

 

 

Tretman

Naočale i kontaktne leće

Kratkovidnost se obično može korigovati sa naočalama ili kontaktnim  lećama. Naočale i kontaktne leće  poništavaju povećanu zakrivljenost rožnjače ili povećanu dužinu  oka pacijenta, tako da udaljene  objekte više ne vidi zamagljene.

Zavisno od ekonomske moći pojedinih kantona u FBiH, pacijenti mogu dobiti naočale ili kontaktne leće  uz djelomičnu participaciju ili  u potpunosti,  na teret kantonalnih zavoda zdravstvenog osiguranja.

Naročito se osobama  s teškim oblikom kratkovidnosti, zbog  medicinskih razloga, omogućava   da besplatno dobiju naočale ili kontaktne leće.

Liječenje laserom

Laserskom hirurgijom  mijenja se oblik rožnice, tako da se oko ispravno fokusira. Ovaj postupak je prikladan za liječenje niskog stepena kratkovidnosti.

Većina ljudi plaća   laserski tretman u nekoj od privatnih očnih poliklinika, iako je laserska hirugija dostupna u javnim zdravstvenim ustanovama.

Medicinska praksa sugeriše  da je  laserska  hirurgija za korekciju kratkovidnosti  sigurna i efikasna  za primjenu  kod pacijenata, koji su  odabrani za ovaj  zahvat na osnovu medicinskih indikacija.

Međutim, kao i kod bilo koje operacije, postoji mogućnost komplikacija, kojih pacijent mora biti svjestan. Dvije najčešće izvođene  laserske procedure  opisane su u nastavku.

Laser in-situ keratomileusis (LASIK)

Tokom ove procedure hirurg koristi instrument nazvan mikrokeratom za izrezivanje tankog “poklopca “(režnja) od tkiva rožnice.

Poklopac se otklopi/odigne,  ciljano tkivo se uklanja iz strome (površinski sloj epitela) rožnice pomoću Excimer lasera. Poklopac se potom vrati na mjesto.

To je obično obavlja kao ambulantni postupak u lokalnoj anesteziji i traje oko 15 minuta za oba oka. Vid može biti maglovit ili mutan  nekoliko dana nakon operacije. Oporavak vida je brz, a postoperativna bol mala ili je nema.

Međutim, postupk LASIK  može imati i neke dodatne rizike kao što su pomicanje rožničnog poklopca, nepravilno rezanje poklopca, urastanje epitelnog tkiva i zamućenje ispod poklopca.

Fotorefraktivna  keratektomija (PRK)

To je tip refrakcijske hirurgije koja oblikuje (remodelira) središnji dio  rožnice oka, uklanjanjem mikroskopskih količina  tankog površinskog  sloja epitela (strome) rožnice,  pomoću  kompjuterski vođenog  snopa svjetlosti Excimer laserom.

Kod većine pacijenata, za postizanje željenog rezultata,  treba odstraniti samo pet do deset posto debljine rožnice. Rezultat  PRK zahvata je da se rožnica poravna, pa se  svjetlosne zrake fokusiraju bliže mrežnici.

Nakon zahvata,  na oko se stavlja meka kontaktna zaštitna leća koju pacijent  nosi dva do tri dana. Liječenje može biti bolno 48 sati poslije zahvata, nakon popuštanja dejstva  lokalne anestezije.

Zbog odstranjenja epitela pacijenti mogu mutnije vidjeti tri do pet dana, a neki imaju osjećaj nelagode u očima.Ovaj postupak se koristi  za liječenje blaže kratkovidnosti.

Hirurgija  implantacijskih  leća

U hirurgiji  implantacijskih leća, kontaktne leće  se ugrađuju u  oči  pacijenta kako bi se  ispravila teška  kratkovidnost (miopija  visokog stepena). To se ponekad naziva ugradnja intra-okularnih leća ili umetanje  implantata rožnice.

Postoje dva glavna načina izvođenja hirurgije  implantacijskih  leća:

  • Ugradnja dodatne (fakične) leće – kontaktna  leća  trajno se umetne na  šarenicu oka  ispred prirodne leće pacijenta
  • Zamjena  prirodne leće pacijenta  umjetnom- ponekad poznata i kao refraktivna zamjena leće. Tokom  operativnog  zahvata  očna leća pacijenta se zamjenjuje s umjetnom lećom.

Ugradnja fakične implantabilne leće

Ovaj postupak se obično primjenjuje  kod osoba u dobi od 25 do 45 godina kod  kojih primjena  laserske  hirurgije za korekciju dioptrije  nije pogodna ili za ljude koji imaju poteškoća s nošenjem naočala, na primjer zbog invaliditeta ili uslova na radnom mjestu.

Ovaj zahvat se peeferira kod mlađih pacijenata (mlađi od 45 godina), jer je njihova prirodna vizura  čitanja  sačuvana.

Postupak se provodi u lokalnoj anesteziji, a pacijent  može isti dan ići kući.  Zjenica pacijenta  se dilatira (proširi)  kapima  za oči i fakična implantabilna leća se  umetne u oko pacijenta preko malog  reza u rožnici (providni  kružni prednji dio oka ).

Ovisno o  dizajnu, fakična  leća  se učvrsti  u  šarenicu (iris) oka pacijenta (obojeni dio oka), u ugao između rožnice i šarenice ili se pozicionira da pluta na površini  prirodne leće pacijenta.

Drugo oko obično se liječi oko sedmicu  dana nakon  zahvata na prvom oku pacijenta.

U medicinskoj praksi postoje dovoljni  dokazi koji govore u prilog  sigurnosti i efikasnosti ovog zahvata, mada  postoji i povećani rizik od nastanka katarakte, oštećenja rožnice ili  mrežnice (retine). 

Međutim, o tome nema  dugoročnih  podataka. Stoga je važno da pacijenti  razgovaraju s ljekarom o ovom postupku i spoznaju moguće rizike koje nosi ovaj zahvat.

Zamjena  prirodne leće pacijenat umjetnom

Ovaj postupak je u suštini isti kao i operacije katarakte.  Prirodna leća pacijenta se zamjenjuje s umjetnom,  koja  koriguje  kratkovidnost pacijenta.

Refraktivna  zamjena prirodne leće pacijenta  je obično kratkotrajan  zahvat, koji se  izvodi u opštoj  ili lokalnoj anesteziji, a pacijent isti dan ide kući.

Operacija nije bolna, a pacijent može jasno vidjeti dva dana nakon  operacije. Zahvat na drugom oku se radi oko sedam dana nakon  zahvata na prvom oku. 

 

Komplikacije

Ako imate težak oblik  kratkovidnosti (miopiju visokog stepena), veća je  vjerovatnoća da će se kod vas razviti očne bolesti u poznijem  životnom dobu, kao što je odvajanje (ablacija) retine, glaukom i katarakta.

Komplikacije hirurškog zahvata

Komplikacije operativnog zahvata za korekciju  kratkovidosti mogu biti:

  • zamućenje  rožnice (iako to stanje  ima tendenciju da se brzo poboljša)
  • pojavu bljeskova u očima
  • više-korekcija (dovodi do slabljenja očiju) ili pod-korekcija
  • infekcija rožnice
  • povećanog očnog pritiska (glaukoma)
  • punkcija rožnice ili očne jabučice
  • ablacija retine ili mrežnice ( kada se retina odvaja od stražnjeg zida oka), što zahtijeva hitan kirurški  tretman, kako bi se spriječio trajni gubitak vida.